Top miasta
Województwa
strony partnerskie
Białystok
Białystok, m. województwie podlaskim na Wysoczyźnie Białostockiej, nad Białą (1. dopływ Supraśli); 263,9 tyś. mieszk.; duży ośr. przemysłu włók., zwł. bawełn. (zakłady baweta. „Fasty") i wełn. (m.in. fabryka dywanów), poza tym prze¬mysł elektron, (zakład podzespołów telewizyjnych), metal., drzewny, spoż., maszyn., mat. bud., szklarski; duży węzeł drogowy, kolejowy i linii PKS. Hotele, schronisko młodzieżowe (sezonowe), kemping (II kat.). Po II wojnie świat, znacznie wzrosły funkcje kult. B.; działają: Akad. Med., Polit. Białost., zamiejscowy wydział warsz. Akad. Muz., filia Uniw. Warsz., Wydział Reżyserii Teatru Lalek warsz. PWST, Białost.harmonia; Ogólnopol. Festiwale Muzyki i Poezji.W XIV w. B. był wsią położoną na szlaku handl. z Warszawy do Grodna; od 1659 własność S. Czarnieckiego a następnie Branickich, którzy nadali B. charakter rezydencji magnackiej; 1749 B. otrzymał prawa miejskie; rozwinęły się manufaktury sukna i dywanów oraz handel; od 1771, po śmierci J. K. Branickiego, B. przeszedł w ręce Potockich, a następnie króla Prus (1795); po traktacie tylżyckim (1807) B. znalazł się w granicach Rosji; dalszy rozwój przemysłu, którego wyroby eksportowane były do Ro¬sji; 1861-62 budowa linii koi. Warszawa-Petersburg; w 2 pół. XIX w. B. był ważnym ośr. przem. wełn. i największym skupiskiem robom. na Podlasiu (ponad 230 zakładów przem.); 1905-07 rewol. wystąpienia robotników przeciw caratowi; podczas I wojny świat. B. pod okupacją niem.; 1920 siedziba Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski; w okresie międzywojennym stanowił ośr. rewol. ruchu robotn. (strajki 1933, 1937); 1939-41 w składzie Białoruś. SRR. Podczas okupacji hitler. 1941-44 obóz jeń¬ców radź. (Stalag 57, od 1943 Stalag 316); obozy przejściowe i obozy pracy; getto (ok. 40 rys. osób), 1943 powstanie w getcie; w B. działały dwa Komitety Antyfaszystowskie; w okolicy oddziały partyzanckie AK i radź.; masowe egzekucje: w Baciecz-kach (ob. dzielnica B.) — 3 tyś., Grabówce —16 tyś., Nowosiółkach (ob. w granicach Choroszczy) — 4 tyś., Pietraszach (ob. dzielnica B.) — 6 tyś., Starosielcach (lasek na peryferiach B.) — 3 rys., Zielonej (lasek k. B.) — kilkaset osób; ogółem zginęło ok. 59 tyś. mieszk. B. (ok. 50%); pomnik ofiar w Pietraszach, .pomnik zamordowa¬nych i poległych w walce mieszkańców getta. Po wojnie B. został całkowicie odbud. i przekształcony w nowocz. ośr. miejski i duży ośr. przemysłowy. W B. pierwotny układ urbanistyczny zachowała dzielnica staromiejska, której cen¬trum stanowi zespół pałacowo-parkowy rezydencji Branickich, zw. Wersalem Podlaskim; pałac na zrębie zamku z XVI w. wzniesiony 1691-97 (Tylman z Gameren), a następnie rozbud. 1728-58 (J. Z. Deybel i J. H. Klemm) na wielką rezydencję póź-nobarok. z zespołem dziedzińców, galeriami i oficynami, otoczoną regularnym ogrodem z kanałami, pawilonami i rzeźbami; spalony 1944 i zrekonstruowany wg planu sprzed 1726, mieści Akad. Med.; do zespołu pała¬cowego należą również brama wieżowa (1758, J. H. Klemm), budynek zbrojowni (XVIII w.), pałacyk „Gościnny" (1771). Kościół par. Wniebowzięcia NMP wczesno-barok. z 1617, wraz z dobud. do niego 1900 kościołem neogot., późnobarok. plebania z 1746; późnobarok. ratusz (1745-46, J. H. Klemm), rekonstruowany 1954-58; klasztor z 1769 (ob. Szarytki i Państw. Dom Dziecka); budynek loży masońskiej z 1803-06; kamienice klasycyst. z XVIII-XIX w.; klasycyst. cerkiew Sw. Mikołaja z pół. XIX w.; kościół par. Św. Rocha (1927, O. Sosnowski); pomnik Bohaterów Obrony Miasta 1939 (1973, M. Zbichowski, A. Chwalibóg, J. Grygorczuk). W ratuszu Muzeum Okręgowe, zał. 1949, działy: sztuka (oddział Muzeum — Galeria Sztuki Współcz.), historia, archeologia i etnografia (bogata kolekcja tkactwa lud.); ponadto od¬dział: Muzeum Hist.; Białostockie Muzeum Wsi położone jest przy drodze z B. do Augustowa, nad rz. Supraśl, znajduje się w budowie od 1984; przeniesiono tu m.in. dwór z XIX w. z Bpbrzy Wielkiej, wiatrak, odtworzono przysiółek drobnoszlachecki mazowiecko-podlaski. D o j l i d y, przem. i mieszkaniowa dzielnica B., w pd.-wsch. cz. miasta; dojazd autobusami MPK; przemysł drzewny i spoż. (m.in. znany browar); niegdyś wieś i folwark (stawy rybne); w cz. zach. osiedle domków jednorodzinnych. Klasycystyczny pałac Lubomirskich z pocz. XIX w., odbud.
Położenie na mapie - Białystok
Noclegi w Polsce
Popularne na mapach
Noclegi w Polsce